Farby do obiektów użyteczności publicznej – jakie wymagania powinny spełniać ściany w szkołach, urzędach i biurach?

Dlaczego obiekty użyteczności publicznej stawiają ścianom znacznie większe wymagania niż mieszkania?

Budynek publiczny obsługuje w ciągu dnia od kilkudziesięciu do kilku tysięcy osób. Przy takiej skali powłoka malarska pełni przede wszystkim funkcję ochronną, a jej trwałość jest priorytetem.

Duże natężenie ruchu i ciągła eksploatacja

Natężenie ruchu w budynku publicznym stwarza zagrożenie dla ścian poprzez kontakt z plecakami, wózkami, walizkami, odzieżą i rękami. Dodatkowym obciążeniem są uderzenia przesuwanych mebli, wózków transportowych i sprzętu sprzątającego. Ściana w mieszkaniu przez cały tydzień ma kontakt z kilkoma osobami, a ściana korytarza szkolnego notuje podobną liczbę dotknięć w ciągu jednej przerwy.

Regularne mycie powierzchni

Mycie ścian w obiektach publicznych należy do rutyny utrzymania czystości. Serwis sprzątający usuwa ślady plecaków, odciski dłoni i rozpryski, często z użyciem detergentów. Farba o niskiej odporności na mokre ścieranie po kilkunastu takich zabiegach traci jednorodność matu, a w miejscach najczęściej czyszczonych pojawiają się wyświecenia i przetarcia widoczne pod światło.

Koszt ponownego malowania jest znacznie wyższy niż w domu

Ponowne malowanie w budynku publicznym wymaga wyłączenia pomieszczeń z użytkowania, przeniesienia wyposażenia, zabezpieczenia podłóg oraz pracy poza godzinami funkcjonowania placówki.

W szkołach prace zwykle mieszczą się w wąskim oknie wakacyjnym. Sama farba stanowi niewielką część budżetu takiego przedsięwzięcia, więc oszczędność na materiale jest pozorna i skutkuje częstszymi remontami.

Które miejsca w budynkach publicznych zużywają się najszybciej?

Zużycie ścian rozkłada się nierównomiernie. Najszybciej niszczeją powierzchnie na wysokości rąk i pleców w ciągach komunikacyjnych oraz wszystkie miejsca, w których ludzie zatrzymują się na dłużej.

Korytarze szkolne i przedszkolne

Korytarze w placówkach oświatowych zbierają największe obciążenie w całym budynku. Ślady obuwia, opieranie się plecami o ścianę i codzienne mycie sprawiają, że pas na wysokości od 80 do 150 cm zużywa się kilkakrotnie szybciej niż reszta powierzchni.

Poczekalnie i strefy obsługi interesantów

W poczekalniach ludzie spędzają po kilkanaście minut, opierając się o ścianę, stawiając przy niej torby i odstawiając napoje. Zabrudzenia mają tu charakter punktowy, a więc trudniejszy do usunięcia.

Klatki schodowe i ciągi komunikacyjne

Klatki schodowe łączą duży ruch z ograniczoną przestrzenią manewrową. Ściany przy poręczach i na zakrętach niszczeją od wnoszonego sprzętu, a przy słabym doświetleniu każde przetarcie powłoki rzuca się w oczy.

Pomieszczenia socjalne i zaplecza

Pomieszczenia socjalne narażają ściany na rozpryski tłuszczu, kawy i napojów oraz na parę wodną z czajników i kuchenek mikrofalowych. Zabrudzenia tego typu wnikają w powłokę o słabej odporności na plamy i zostają na niej trwale.

Okolice drzwi, włączników i narożników

Otoczenie klamek, włączników światła i zewnętrznych narożników ścian zbiera ślady palców przy każdym przejściu. Narożniki dodatkowo ścierają się mechanicznie, ponieważ ludzie skracają sobie drogę i ocierają o nie ramionami.

Pięć miejsc, które najczęściej wymagają odświeżenia przed końcem planowanego cyklu remontowego

Przeglądy techniczne w placówkach oświatowych i urzędach pokazują powtarzalny zestaw stref, w których powłoka traci wygląd najwcześniej:

• pas ściany na wysokości rąk wzdłuż głównych korytarzy,
• ściany przy ławkach i krzesłach w poczekalniach,
• powierzchnie wokół klamek, włączników i domofonów,
• zewnętrzne narożniki przy wejściach do sal i gabinetów,
• fragmenty ścian za koszami na odpady i przy dozownikach.

Wymienione strefy warto uwzględnić już na etapie doboru farby, ponieważ to one wyznaczają faktyczny okres między malowaniami całego obiektu.

Jakie parametry farby mają największe znaczenie w obiektach użyteczności publicznej?

O trwałości powłoki w budynku publicznym decydują cztery mierzalne właściwości, a nie deklaracje marketingowe producenta. Każdą z nich można sprawdzić w karcie technicznej przed zakupem.

1. Odporność na szorowanie

Odporność na szorowanie opisuje norma PN-EN 13300, która dzieli farby do wnętrz na pięć klas mokrego ścierania. Klasa 1 jest najwyższa. Powłoka zaliczona do klasy 1 traci mniej niż 5 mikrometrów grubości po 200 cyklach szorowania, natomiast w klasie 2 ubytek mieści się w przedziale od 5 do 20 mikrometrów przy tej samej liczbie cykli.

Różnica ta ujawnia się dopiero po kilku miesiącach użytkowania. W miejscu mytym co tydzień farba z niższych klas stopniowo się wyciera, zaczyna prześwitywać podłożem i wymaga poprawek na długo przed planowanym remontem. Klasa 1 pozwala czyścić powierzchnię wielokrotnie bez zmiany wyglądu powłoki, co przy harmonogramie sprzątania w szkole czy przychodni ma bezpośrednie przełożenie na koszty utrzymania.

2. Odporność na zabrudzenia i plamy

Odporność na zabrudzenia decyduje o tym, czy plamę można zmyć, czy trzeba ją zamalować. Zamknięta, gładka struktura powłoki utrudnia wnikanie tłuszczu, sosów, kawy i przypraw w głąb warstwy malarskiej, dzięki czemu zabrudzenie pozostaje na powierzchni. Parametr ten ma największe znaczenie w pomieszczeniach socjalnych, stołówkach i strefach obsługi, gdzie plamy powstają codziennie.

3. Siła krycia

Siła krycia przekłada się bezpośrednio na liczbę warstw potrzebnych do uzyskania równomiernego koloru. Norma PN-EN 13300 klasyfikuje krycie w czterech klasach, a klasa 1 oznacza kontrast krycia co najmniej 99,5% przy wydajności deklarowanej przez producenta. Farba o wysokiej sile krycia skraca czas prac, ogranicza zużycie materiału i ułatwia punktowe poprawki, ponieważ zamalowany fragment nie odcina się od reszty ściany.

4. Niska emisja LZO

Niska zawartość lotnych związków organicznych ogranicza uciążliwość zapachową po malowaniu i skraca przerwę w użytkowaniu pomieszczeń. W placówkach edukacyjnych i medycznych parametr ten jest niezwykle ważny, ponieważ sale trzeba przywrócić do użytku możliwie szybko. Zawartość LZO producent podaje na etykiecie oraz w karcie technicznej, zgodnie z przepisami dotyczącymi farb dekoracyjnych.

Czy każda część budynku powinna być malowana tą samą farbą?

Jednolita farba na całym obiekcie rzadko bywa rozwiązaniem optymalnym. Wymagania wobec powłoki w hali wejściowej i w archiwum różnią się na tyle, że stosowanie wszędzie tego samego produktu prowadzi albo do przepłacania, albo do szybkiego zużycia ścian w strefach najbardziej obciążonych.

Podział stref pozwala rozsądnie rozłożyć budżet. Farbę o najwyższych parametrach stosuje się tam, gdzie ściany zużywają się najszybciej, a w pomieszczeniach o niewielkim obciążeniu wystarczy produkt o niższej klasie odporności.

Jak ograniczyć częstotliwość remontów i odświeżania ścian?

Trwałość powłoki zależy w równym stopniu od farby i od przygotowania podłoża. Nierówności, pylące tynki oraz pominięte gruntowanie osłabiają przyczepność, przez co nawet produkt klasy 1 zacznie się łuszczyć w miejscach najczęściej dotykanych. Przed malowaniem obiektu warto sprawdzić stan istniejących powłok i usunąć te, które odspajają się od ściany.

Kolejnym czynnikiem jest sposób czyszczenia. Powierzchnie myte miękką gąbką i łagodnym detergentem zachowują wygląd znacznie dłużej niż czyszczone środkami ściernymi, które matowią i wycierają powłokę niezależnie od jej klasy. Personel sprzątający powinien znać zalecenia producenta farby zastosowanej w budynku.

Warto też odłożyć części farby z tej samej partii produkcyjnej, co umożliwia punktowe poprawki bez różnic w odcieniu, dzięki czemu zamiast malowania całego korytarza wystarczy odświeżenie kilku fragmentów.

W strefach o największym obciążeniu sprawdzają się dodatkowo zabezpieczenia mechaniczne, takie jak odbojnice i listwy narożnikowe.

Jakie rozwiązania sprawdzają się w szkołach, urzędach i biurach?

W obiektach użyteczności publicznej dobrze sprawdzają się farby lateksowe o parametrach dopasowanych do intensywnej eksploatacji i częstego mycia. Zestaw właściwości, który warto sprawdzić w karcie technicznej przed wyborem produktu:

• klasa 1 odporności na szorowanie wg PN-EN 13300,
• wysoka odporność na zabrudzenia i plamy, w tym tłuszczowe,
• dobra siła krycia, ułatwiająca poprawki i skracająca czas prac,
• niska zawartość LZO oraz neutralny zapach.

Przykładem produktu przeznaczonego do takich zastosowań jest Styline Professional nanovo 7, lateksowo farba o matowym wykończeniu, zaliczona do klasy 1 pod względem odporności na szorowanie i krycia według PN-EN 13300. Powłoka wykazuje podwyższoną odporność na plamy z tłuszczu, sosów i przypraw, a wydajność sięga 16 m² z litra przy jednokrotnym nakładaniu.

Producent rekomenduje farbę do pomieszczeń mieszkalnych i biurowych, obiektów użyteczności publicznej, w tym placówek oświatowych i medycznych, a także zakładów usługowych i produkcyjnych.

Zastosowanie wyklucza powierzchnie mające bezpośredni kontakt z żywnością oraz pomieszczenia o szczególnych wymaganiach higienicznych.

Farba dostępna jest w opakowaniach 2,7 l i 9 l oraz w barwieniu według palet Styline, NCS i RAL, co ułatwia utrzymanie kolorystyki zgodnej z identyfikacją wizualną placówki.

FAQ