Słowne opisanie koloru wykonawcy lub producentowi często nie wystarcza, a nazwy handlowe farb potrafią odnosić się do kilkunastu różnych odcieni. Z pomocą przychodzą systemy kolorystyczne, czyli uporządkowane katalogi, w których każdy odcień ma przypisany jednoznaczny kod. Dzięki nim architekt, wykonawca i inwestor mogą mówić o tym samym kolorze bez ryzyka pomyłki. Warto jedynie wiedzieć, jak poruszać się między poszczególnymi systemami, ponieważ w jednym projekcie często spotykają się kody z kilku katalogów jednocześnie.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Kod RAL pochodzi z niemieckiego systemu przemysłowego i od dekad funkcjonuje jako standard w budownictwie, natomiast szwedzki NCS opisuje barwę tak, jak postrzega ją ludzkie oko.
  • Pantone powstał z myślą o poligrafii i nie ma certyfikowanego przełożenia na RAL ani NCS, dlatego deklarowanie pełnej zgodności kolorów między tymi systemami jest uproszczeniem.
  • Przy szukaniu odpowiednika odcienia Pantone lepiej sprawdza się NCS, ponieważ jego struktura obejmuje odcienie pośrednie, których brakuje w katalogu RAL Classic.

Skąd wziął się kod koloru?

Kod wyglądający jak RAL 7016 albo RAL 9010 pochodzi z systemu niemieckiego, opracowanego w latach trzydziestych XX wieku na potrzeby przemysłu. Są to cztery cyfry, z których pierwsza określa grupę barwną. RAL od dekad funkcjonuje jako standard w budownictwie – w elewacjach, stolarce okiennej i drzwiowej, ogrodzeniach, konstrukcjach stalowych. Jeśli kod przyszedł od wykonawcy, producenta okien albo z dokumentacji technicznej, niemal na pewno jest to RAL.

Zapis w rodzaju NCS S 0500-N albo NCS S 4030-B50G to system szwedzki. Zbudowano go na innej zasadzie – nie na katalogu gotowych odcieni, a na opisie tego, jak ludzkie oko postrzega barwę. Kolejne człony kodu określają jasność, nasycenie i pozycję odcienia względem czterech barw podstawowych. Dzięki temu NCS pozwala opisać w zasadzie każdy kolor, a nie tylko ten, który ktoś wcześniej umieścił w katalogu. Architekci i projektanci wnętrz sięgają po ten system najczęściej.

Trzecia możliwość to nazwa lub numer z metki, opakowania albo od grafika – na przykład Pantone 448C. Ten system powstał z myślą o poligrafii, później rozszerzył się na modę i branżę kreatywną. Jest wzorcem dla druku i tkanin, nie dla farb dekoracyjnych. Styline nie oferuje mieszania farb w kodach Pantone, ale odcienie z tego systemu można odwzorować w RAL lub NCS – z zastrzeżeniami, o których będzie dalej.

Kolory dostępne w ofercie znajdują się w wyszukiwarce kolorów Styline, a więcej materiałów praktycznych zebrano w dziale porad, szczególnie warto przeczytać o teorii kolorów w projektowaniu wnętrz.

Czy można swobodnie przenosić kolory między systemami?

RAL i NCS da się w dużej mierze zestawić ze sobą wizualnie. Oba systemy powstały z myślą o tym samym medium – powłokach malarskich i materiałach budowlanych. Kolor w obu przypadkach powstaje przez zmieszanie pigmentów, ocenia się go na powierzchni matowej lub półmatowej, w świetle dziennym.

Z kolei Pantone nie ma certyfikowanego przełożenia jeden do jednego na RAL ani na NCS, co wynika z różnicy technologicznej. Kolor w druku powstaje inaczej niż ten na ścianie.

Pantone

Farba drukarska nakładana jest cienką warstwą na papier, który sam odbija światło i współtworzy wrażenie barwy – inaczej zachowa się papier kredowany, inaczej offsetowy. Stąd zresztą litery na końcu kodów Pantone: C oznacza wersję na papierze powlekanym, U na niepowlekanym. Farba ścienna tworzy natomiast grubą, kryjącą warstwę pigmentu, która sama w sobie jest źródłem koloru. Deklarowanie, że np. RAL jest tym samym kolorem co konkretny Pantone, to uproszczenie, bo kolory mogą się zauważalnie różnić.

Mam próbkę Pantone albo zdjęcie z Instagrama – co dalej?

Najpierw warto się upewnić, że rzeczywiście jest to Pantone. Charakterystyczny jest zapis: numer plus litera na końcu, jak 448C czy 2145U. Czasem zamiast tego pojawia się nazwa własna kolekcji – wtedy trzeba wrócić do źródła i poprosić o kod.

Kolejny etap to znalezienie najbliższego odpowiednika w RAL lub NCS. Wyszukiwarka kolorów Styline pozwala przejrzeć dostępne odcienie i zawęzić wybór do kilku kandydatów. Przy poszukiwaniu odpowiednika Pantone lepiej sprawdza się NCS – jego struktura obejmuje odcienie pośrednie, których w katalogu RAL Classic zwyczajnie nie ma.

Trzeci krok jest najważniejszy – wybrany kolor trzeba zweryfikować na fizycznym próbniku, nie na ekranie. Monitor i telefon wyświetlają barwę w modelu RGB, czyli przez emisję światła, podczas gdy ściana odbija je. Każdy wyświetlacz ma własną kalibrację, temperaturę bieli i zakres barw – ten sam plik na dwóch urządzeniach wygląda inaczej. Zdjęcie z Instagrama przeszło dodatkowo przez kompresję i filtry, więc jego wartość jako wzorca kolorystycznego jest bliska zeru.

Ostatnia uwaga dotyczy projektów, w których precyzja ma znaczenie umowne – dokumentacja architektoniczna, wizualizacje przekazywane inwestorowi, obiekty z określoną identyfikacją wizualną. W takich przypadkach lepiej od początku pracować na NCS zamiast Pantone. Oszczędza to nieporozumień na etapie odbioru.

Mam kod RAL lub NCS z projektu – jak znaleźć taką farbę?

To ścieżka znacznie krótsza. Kod z systemu przeznaczonego dla farb wystarczy wprowadzić do mieszalnika, który dobierze recepturę pigmentów i przygotuje produkt na miejscu.

Wyszukiwarka kolorów Styline przyjmuje kod RAL lub NCS i pokazuje, w których produktach dany odcień jest dostępny. Warto sprawdzić to zawczasu, ponieważ nie każdy kolor da się uzyskać w każdej bazie – odcienie bardzo nasycone i głębokie wymagają baz o niskiej zawartości bieli, co przy niektórych rodzajach farb ogranicza dostępność. Wyszukiwarka pozwala to zweryfikować przed wizytą w punkcie sprzedaży.

 

kod RAL lub NCS

Gdy kolor i produkt są już wybrane, naturalnym kolejnym krokiem staje się oszacowanie ilości farby. Kalkulator zużycia przelicza powierzchnię ścian na liczbę litrów z uwzględnieniem liczby warstw. Przy kolorach intensywnych warto doliczyć zapas, bo ciemne i mocno nasycone odcienie zwykle wymagają dodatkowego malowania, żeby uzyskać równomierne krycie.

Ostatnia uwaga – ten sam kolor w wykończeniu matowym i satynowym wygląda inaczej – powierzchnia satynowa odbija więcej światła, przez co odcień sprawia wrażenie ciemniejszego i bardziej nasyconego. Jeśli w jednym pomieszczeniu mają się znaleźć oba wykończenia, różnicę będzie widać.

Który system nadaje się do czego?

RAL NCS Pantone
Pochodzenie Niemcy, lata 30. XX w. Szwecja, lata 70. XX w. USA, lata 60. XX w.
Zasada budowy katalog gotowych odcieni opis percepcji barwy katalog wzorców drukarskich
Główne zastosowanie budownictwo, przemysł, stolarka architektura, projektowanie wnętrz poligrafia, moda, identyfikacja wizualna
Liczba odcieni ok. 200 (Classic), ok. 1600 (Design) ok. 2000 w katalogu, system otwarty ponad 2000
Zapis kodu RAL 9010 NCS S 0500-N 448C
Dostępność w farbach Styline tak, przez mieszalnik tak, przez mieszalnik nie, tylko najbliższy odpowiednik
Użyteczność gdy kolor musi być powtarzalny w skali przemysłowej gdy liczy się precyzja odcienia i możliwość opisania niuansów w druku, tkaninach i projektowaniu graficznym

Najczęściej zadawane pytania

 

Nie w sposób certyfikowany. Możliwe jest dobranie najbliższego wizualnie odpowiednika w RAL lub NCS, ale nie będzie to kolor identyczny. Wynika to z różnicy między drukiem a powłoką malarską.

Problemem jest kalibracja wyświetlacza, rodzaj oświetlenia w pomieszczeniu i wielkość powierzchni. Wiarygodną ocenę daje wyłącznie fizyczny próbnik oglądany w miejscu docelowym.

Classic to podstawowa paleta licząca około dwustu odcieni z czterocyfrowymi kodami, przeznaczona głównie dla przemysłu. Design obejmuje około tysiąca sześciuset kolorów opisanych parametrami odcienia, jasności i nasycenia, co zbliża go koncepcyjnie do NCS i czyni bardziej użytecznym w projektowaniu wnętrz.

Jest bardziej precyzyjny w opisie, ponieważ pozwala określić dowolny odcień w przestrzeni barwnej, także taki, którego nie ma w żadnym katalogu. RAL działa jak zamknięty zbiór wzorców. Do zastosowań przemysłowych jest to zaletą, do projektowania – ograniczeniem.

W punktach sprzedaży wyposażonych w mieszalnik. Przed zakupem warto sprawdzić w wyszukiwarce kolorów, czy wybrany odcień jest osiągalny w interesującym produkcie i wykończeniu.

RAL to katalog konkretnych wzorców opracowany dla przemysłu, NCS to system opisu percepcji barwy, Pantone to wzorzec dla druku. Różnią się zasadą budowy, przeznaczeniem i medium, w którym kolor ma zostać odtworzony.

Niemiecki standard kolorystyczny stworzony w 1927 roku, początkowo obejmujący czterdzieści odcieni na potrzeby zamówień publicznych. Dziś obowiązuje w całej Europie jako podstawowy system oznaczania kolorów w budownictwie i przemyśle.

Po zapisie – skrót RAL i cztery cyfry, na przykład RAL 9010. Pierwsza cyfra wskazuje grupę barwną – jedynka oznacza żółcie, siódemka szarości, dziewiątka biele i czernie.